მთავარი
ჩვენს შესახებ
რჩეული
გალერეა
სტატიების RSS
 
საქართველო
2002-12-03
მეცნიერების ფასი - განათლებულ მსოფლიოში

საქართველოში მოწმენი ვართ, როგორ დევნის და ცხოვრებიდან აძევებს სახელმწიფო მეცნიერებას. მეცნიერებათა აკადემია, რომელმაც ასახა კიდეც და დიდწილად შექმნა კიდეც ქართველი ერის ძლიერი მისწრაფება ე. წ. ფუნდამენტური ცოდნისადმი, უკვე ერთ მესამედზე დაიყვანეს და ინტენსიურად აგრძელებენ მის "შემცირებასა" და დამცირებას. აქა-იქ უკვე ტრიალებს ბრძნული ფრაზა: ქვეყანას, რომელიც თავს ვერ ინახავს უცხოელთა გრანტებისა და დახმარებების გარეშე, მეცნიერების ქონა არც ეკუთვნისო. აზრისა და შემოქმედების ამ დევნის მიზანმიმართულად დივერსიულ ხასიათს საუცხოოდ ასურათხატებს ის ფაქტი, რომ აკადემიის ინსტიტუტებს არ ეუბნებიან, "რა ვქნათ, ფული არ გვაქვს და ეგებ, დროებით მაინც, ნაკლებ ხელფასებსა და ხარჯებს დასჯერდეთო", არამედ ბრძანებას აძლევენ "შეამცირეთ მეცნიერ მუშაკთა რაოდენობა, დაითხოვეთ სამსახურიდან თანამშრომელთა ათი პროცენტი, თხუთმეტი პროცენტი, კიდევ ხუთი, კიდევ ათი და ასე შემდეგ". ამ პოლიტიკის შორეულმა მგეგმავებმა, როგორც ჩანს, იციან, რომ მეცნიერი, რომელსაც ხელფასი ერთი ლარი აქვს და თვეში 29 დღეს სიგარეტს ყიდის, ერთ დღეს კი ამ ერთი ლარის მეცნიერული პროდუქციის შექმნას ანდომებს, მაინც მეცნიერად რჩება, ხოლო სამეცნიერო დაწესებულებებიდან "შემცირებული" თავს მეცნიერად ვეღარ თვლის და გაბოროტებით იძულებულია, თავისთავში ყველა მაღალი ინტელექტუალური მისწრაფება თვითვე ჩაახშოს. ამ ფონზე "საქართველოს" რედაქციამ მიზანშეწონილად ცნო, შემოკლებით გააცნოს თავის მკითხველს ერთი მოკლე ქებათა-ქება მეცნიერებისადმი ჟ. "THE ECONOMIST"-იდან - ერთი იმ დითირამბთაგანი ადამიანის მაძიებელი აზრისა და გენიისადმი, რომელსაც ფრიად და ფრიად მოუცლელი კაცობრიობა დროდადრო უძღვნის ხოლმე თავის ამ ყველაზე საამაყო ქმნილებას.

* * *

1969 წელს (თურმე) შეერთებული შტატების ახალდაარსებული ელემენტარულ ნაწილაკთა ლაბორატორიის (ფერმის ლაბორატორიის) პირველმა დირექტორმა რ. უილსონმა ასე უპასუხა კონგრესის შეკითხვას, თუ რას მისცემს ახალი ლაბორატორია ამერიკის თავდაცვას: "ამ ახალ ცოდნას უმჭიდროესი კავშირი აქვს პატივთანაც და ქვეყანასთანაც, მაგრამ მას არა აქვს არანაირი პირდაპირი კავშირი ჩვენი ქვეყნის დაცვასთან, გარდა იმისა, რომ გვეხმარება, ეს ქვეყანა უფრო დაცვის ღირსი გავხადოთ".

მეცნიერება - ჟურნალის სიტყვით - უცნაური ცხოველია. მას თავი ღრუბლებში აქვს, ფეხები კი მკვიდრად უდგას დედამიწაზე. ამიტომაცაა, რომ მან რევოლუციურად გარდაქმნა ადამიანის ცხოვრება ინტელექტუალური მიმართულებითაც და პრაქტიკულადაც. ის, რომ დღევანდელი ადამიანის გონებრივი პეიზაჟი დღეს ძირეულად სხვაა, ვიდრე ის, რაც იგი, ვთქვათ, ორასი წლის წინ იყო, ძირითადად, ორი დარგის მოაზროვნეთა მიღწევაა - ბუნებისმეტყველებისა (ზუსტი მეცნიერების წარმომადგენლებისა) და ეკონომისტებისა, რასაც ზედ ინჟინერთა მიღწევებიც უნდა დავამატოთ.

ზუსტი მეცნიერების მიერ შთაგონებულმა და აღძრულმა ინდუსტრიულმა რევოლუციამ ისევე მძლავრად გააუმჯობესა ადამიანთა ცხოვრების პირობები, როგორც მიწათმოქმედების შექმნა ნეოლითის ეპოქის დამლევს. მან ადამიანთა დიდი მასის მაგიდაზე პური დადო, ასე რომ მდიდარი მსოფლიოს მაცხოვრებელნი დღეს სიღატაკედ იმ მდგომარეობას კი არ თვლიან, როცა ადამიანს საჭმელი არა აქვს, არამედ იმას, როცა მას შინ ტელევიზორი არა აქვს.

მაგრამ - "როგორც თქვა რწმენათა ერთ-ერთი ალტერნატიული სისტემის დამაარსებელმა" - ადამიანი მხოლოდ პურით არ ცოცხლობს, თუმცა აქ საუბარი უფრო ფაქიზ მონაპოვარს ეხება. ფაქტია, რომ ზუსტმა მეცნიერებამ ადამიანთა გონებრივი ჰორიზონტი გააფართოვა და იმათ, "რომელთა ასხენ თვალნი ხედვად", უფრო ნათელი წარმოდგენა მისცა იმაზე, თუ რაა ადამიანის ადგილი საგანთა კოსმოსურ წყობაში. მან დაგვანახა, რომ სამყარო ბევრად უფრო დიდია, ვიდრე დღეს ცოცხალ მრავალ ადამიანს ეგონა თავის ახალგაზრდობაში, და რომ, ყოველივე ამის ფონზე, სინამდვილის სტრუქტურა შეუდარებლად უფრო რთულია და, შესაბამისად, ადამიანის გაჩენისთვის აუცილებელი პირობებიც, რამაც კაცობრიობის შობა შესაძლებელი გახადა, შეუდარებლად უფრო უნიკალურია, ვიდრე მათ წარმოედგინათ. ეს პირობები დამოკიდებულია ნაწილაკებზე, რომლებიც წარმოუდგენლად მცირეა, და ისეთ ფიზიკურ კანონებზე, რომლებიც დანის პირზე ბალანსირებას ნიშნავს.

"ამგვარი ცოდნა ცხოვრებას როდი აადვილებს. ამიტომ უხეშად პრაქტიკულმა ადამიანებმა ადვილად შეიძლება იკითხონ, რატომ არიან მსოფლიოს გადასახადთა გადამხდელნი ვალდებულნი ამგვარი აღმოჩენებისთვის ფასი გაიღონ, მაგრამ ვისაც ღმერთი სწამს, ის, უთუოდ, საკმარისი პატივისცემით უნდა იყოს გამსჭვალული მისი ქმნილებისადმი, რათა მისი ადექვატური გაგება ეწადოს. ვისაც არ სწამს, იმაში კიდევ უფრო დიდი მოწიწების თრთოლას უნდა აღძრავდეს ის, რომ სპონტანურად, თავისთავად გაჩნდა ისეთი ვრცელი, ძველი, რთული და საინტერესო რამ, როგორიც სამყაროა, და რომ მისი ევოლუციის შედეგად გავჩნდით არსებანი, რომელნიც მას ვჭვრეტთ და მის წარმოშობაზე ვმსჯელობთ. ასე რომ უილსონი მართალია: ისინი, ვინც ამგვარ ფუნდამენტურ კითხვებს ვიკვლევთ, დაცვის ღირსნი ვართ, რადგან რაა კაცობრიობა ცოდნის გარეშე?".



კალენდარი
ნოემბერი  2002
ორშ   
სამ   
ოთხ   
ხუთ   
პარ   
შაბ   
კვ   
 
 
 
 
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
 
სტატიების გამოწერა
სახელი
ელ-ფოსტა
 
გაზეთები
ახალი თაობა
11x11
იმედი
ქიზიყი
შირაქი
სტუდენტური ნიუს
სარბიელი
თავისუფალი გაზეთი +
საქართველოს რესპუბლიკა
24 საათი
21-ს ქვევით
24 საათი - ბიზნესი
ლელო
24 საათი - დედაქალაქი
7 დღე
ალიონი
ახალი ეპოქა
ახალი 7 დღე
ახალგაზრდა ივერიელი
არილი
ახალი საქართველო
ალტერნატივა
აფხაზეთის ხმა
აქცენტი
ბანკი პლუს
განახლებული ივერია
გურია - news
დიასპორა
დილის გაზეთი
დრო
დრონი
ეკო-დაიჯესტი
ვეჩერნი ტბილისი
თანამემამულე
თბილისი
თბილისის სიახლენი
ივერია - ექსპრესი
იმერეთის მოამბე
იბერია - სპექტრი
კახეთის კარიბჭე
კახეთის ხმა
კავკასიონი
კვირას
კვირის პალიტრა
კვირის პანორამა
ლანჩხუთი პლუს
ლიტერატურული საქართველო
მეანაბრე
მენორა
მეოცე საუკუნე
მერიდიანი 44
მიწის მესაკუთრე
მწვანეყვავილა
ობშეკავკაზსკაია გაზეტა
ოლიმპი
რეზიუმე
საბანკო ბიულეტენი
საგურამო
საქართველო
საქართველოს ებრაელობა
სპორტის სიახლენი
ხალხის გაზეთი
ხვალინდელი დღე
ქართული
ქომაგი
ქუჯი
ცოცხალი
ჯორჯიან თაიმსი
ჯორჯია თუდეი
ჩვენი მწერლობა
ჩოხატაურის მაცნე
ღია ბოქლომი
ცისკარი
შანსი
2000
რეზონანსი
იმედი
საერთო გაზეთი
ახალი ვერსია
ლიტერატურული გაზეთი
Created by EVENS   2010

მთავარი
ჩვენს შესახებ
რჩეული
კონტაქტი